Eski zamanlardan beri, yaşayanlar ve ölüler için duanın etkinliğine dair güçlü ve yaygın bir inanç, bilincin fiziksel bedenle sınırlı olmadığı fikrini pekiştirir. Duaların ölü atalara bir şekilde yardım edebileceği (veya onlardan yardım çağırabileceği) inancını paylaşmakla kalmaz, aynı zamanda tarih boyunca birçok kültür duanın yaşayanların fiziksel koşullarında değişiklikler meydana getirebileceğine inanmıştır.

Dua fiziksel dünyadaki şeyleri etkiliyorsa, etkileri ölçülebilir olmalı ve bilim onu araştırabilmelidir. Bununla ilgili çok dağınık bir literatür var, ancak Larry Dossey’nin son kitabı Healing Words’de (Şifali Sözler) yaptığı gibi hepsini bir araya getirdiğinizde, zorlu sonuçları olan oldukça fazla sayıda ilginç deney olduğunu görürsünüz. Duaya dayalı şifa üzerine 131 kontrollü deneyden yarısından fazlası istatistiksel olarak anlamlı faydalar gösterdi. En iyi bilinenlerden biri, San Francisco General Hospital’ın koroner ünitesindeki 393 hastanın çift kör çalışmasıdır. Bu deneyde, rastgele seçilen 192 hasta, evde dua grupları tarafından dua edildi, diğerlerine ise dua edilmedi. Dua edilen hastalar kontrol grubundan daha çabuk iyileşti ve daha azı öldü.

Duanın etkinliğine ilişkin bu verileri anlamlandırmak için bilimin, nedenselliğin doğası hakkındaki temel varsayımlarını değiştirmesi gerekecektir. Şu anda, kaos ve karmaşıklık teorisi hakkında son zamanlarda yapılan tüm konuşmalara rağmen, standart görüş hala tamamen mekaniktir. Yaşam bilimlerine uygulandığında, kaos ve karmaşıklık teorisi, son derece karmaşık bilgisayar modellemesinin yardımıyla bile, dünyayı bilinen fiziksel ve kimyasal süreçleri içeren mekanik nedenler açısından açıklamaya devam eder.

Duayla ilgili ampirik çalışmalardan ve telepati, durugörü ve psikokinezi araştırmalarını bildiren geniş literatürden elde edilen veriler, mekanik görüşe ciddi şekilde meydan okuyor. Gözlenen fenomeni anlamlandırmak için elektrokimyasal etkileşimlerin mekaniğinin yanı sıra başka bir nedensel ajana ihtiyaç vardır.

Bütünsel düşünürler genellikle iki ana kategoriye ayrılır. Çoğunluk ucuza bütünsellik istiyor. Bildiğimiz bilimle çelişmeyen bir bütünlük istiyorlar. Yeni nedensel faktörlerin olasılığını araştırmak yerine, bütüncüllüğü karmaşık matematik ve en son bilgisayar teknikleriyle modellenen geleneksel mekanik kuvvetlerin karmaşıklığı ve kendi kendine organizasyonu açısından açıklamayı tercih ederler. Canlı sistemlerin özelliklerini açıklamak için fiziksel ve kimyasal etkileşimlerden esasen farklı olan hiçbir şey düşünülmez.

Kendimi ve Larry Dossey’i de dahil ettiğim bir azınlık olan diğer bütüncül grup, kimya, fizik ve akıllı matematiksel modeller hakkında bildiklerimizden daha fazlası olduğunu düşünüyor. Benim görüşüme göre, doğada başka nedensel faktörler, gerçek farklılıklar yaratan süreçler, deneyimlerimizi ve dünyayı anlamak için hesaba katmamız gereken yeni tür etkiler ortaya çıkaran nedenler vardır. Bu yeni nedensel faktörler, paranormal olaylar, dua ve şifa gibi şeylerle ilgilidir.

Morfik rezonans teoriminin tüm itici gücü, doğada fizikteki standart kuvvetlerden daha fazlasının olduğunu söylemektir. Dahası, bu diğer ajanlar, kimyada, yaşamda ve bilinçte işlerin düzenlenme biçiminin tam kalbinde yer alır.

Dua ve Zihinsel Alanlar

Dua, olayların bilimsel görüşüne nasıl uyabilir? İki geniş dua kategorisine odaklanacağım: Dilek ve şefaat. Dilek duasında kendimiz için bir şey isteriz; şefaat duasında diğer insanların (yaşayan ya da ölü) yararı için daha yüksek bir güce dua ederiz.

Diğer insanlar ve kendimiz için dua ederken, daha yüksek bir gücün belirli bir sonuç getirmesini isteriz. Benim için duayı olumlu düşünceden ayıran şey budur. Olumlu düşünme, kişinin kendi zihninden, kendi arzularından ve isteklerinden başka bir şey içermez, ancak rica ve şefaat duası daha yüksek bir güç bağlamına konur. Bu nedenle pozitif düşünce, dua ile sık sık karıştırılsa da, dua kategorisine girmez.

İster rica ister şefaat olsun, dua açıkça dünyanın mekanik görüşüne bir meydan okumadır. Bu görüşe göre, kafanızda olup biten ve en fazla, çok hassas cihazlarla bile kafanızdan birkaç santim zar zor algılanabilen küçük elektrokimyasal bozukluklar yaratan düşüncelerin, uzaktaki birini veya bir şeyi etkilemesinin hiçbir yolu yoktur.

Olumlu düşünme ya da daha özel olarak yönlendirilmiş rica duası biçimlerinden bazılarını uyguluyor olsaydınız, telepati terimleriyle açıklamalara başvurabilirdiniz ya da fiziksel nesneleri etkileyen bir dua olsaydı, bunun psikokinezi olduğunu söyleyebilirdiniz. Ancak bu tür açıklamalar, yalnızca modern mekanik bilimin kapsamı dışında kalan bir dizi açıklamayı başka bir diziyle değiştirmeye hizmet eder. Mekanistik bilimde, ister dua şeklinde isterse pozitif düşünce şeklinde olsun, zihnimin içindeki düşüncelerin uzaktaki şeyleri etkilemesine izin verebilecek hiçbir şey yoktur. 

Bana göre, duayı bilimsel bir fenomen olarak anlamanın anahtarı, zihnin bir şekilde beynin içinde olduğu fikrinden uzaklaşmayı gerektirir. Eğer zihnimizin beynimizle sınırlı olduğunu düşünürsek, standart görüş o zaman beynimizde olup bitenler kendi kafatasımızın mahremiyetinde ve yalıtılmışlığında meydana geldiğinden başka kimseyi etkileyemez. Bununla birlikte, zihinlerin doğası gereği alan benzeri olduğunu görüyorum (morfik alanlara genel bakışımın bir parçası) ve zihinsel alanları alışılmış düşünce kalıplarının temeli olarak görüyorum. Zihinsel alanlar, beyindeki elektromanyetik kalıpların ötesine geçer ve bunlarla arayüz oluşturur. Bu şekilde zihinsel alanlar beynimiz aracılığıyla bedenlerimizi etkileyebilir. Ancak, beynimizden çok daha kapsamlıdırlar ve bazı durumlarda çok uzak mesafelere kadar uzanırlar.

Zihnin bu zihinsel alanlara ve büyük mesafelere yayılabileceği fikrine sahip olur olmaz, duanın gücünün çalışabileceği bir bağlantı ortamına sahip oluruz. Artık beyindeki tamamen mekanik bir sistemle uğraşmıyoruz, kesinlikle beyin ile gözlemlenen etki arasında bağlantı kurmanın hiçbir yolu yok, çünkü durum böyle olsaydı, etkili dua fenomeni bir yanılsama veya tesadüf olarak reddedilmek zorunda kalacaktı. Ancak zihinsel bir alanla, aslında dünyanın geri kalanıyla bildiğimiz ve önemsediğimiz insanlarla, hayvanlarla ve yerlerle aramızdaki bir dizi bağlantı için bir ortama sahibiz. Dua ettiğimizde, bu geniş zihinsel alanlar, duanın yerel olmayan bir şekilde çalışabileceği bağlam olacaktır.

Yerelleştirilmemiş Zihin

Açıktır ki, bu, tamamen ifade edilmiş bir bilimsel dua teorisi anlamına gelmez; son derece spekülatiftir. Ama inanıyorum ki, zihnin beynin ötesine nasıl yayıldığına dair çok daha geniş bir görüşe sahip olmamız gerektiği de çok açık. Kafatasının içine gizlenmiş “daralmış zihin”in geleneksel bilimsel görüşüne karşıt olarak benim “genişletilmiş zihin” dediğim bir teoriye ihtiyacımız var. Bu daraltılmış zihin görüşü, on yedinci yüzyılda Descartes’tan geldi. Bu, zihnimizi etrafımızdaki tüm dünyadan beyinde küçük bir bölgeye ayıran bir bilinç modelidir ve doğrudan deneyimle açıkça çelişen bir zihin modelidir. Örneğin, bu sayfayı önünüzde gördüğünüzde, onu beyninizin içinde değil, dışınızda olarak deneyimlersiniz.

Bununla birlikte, genişletilmiş zihni amorf bir alan, bir tür farklılaşmamış Evrensel Zihin olarak tasavvur etmemek önemlidir. Daraltılmış bir zihin kavramından sınırsız bir evrensel zihne büyük bir sıçrama yapmamız gerektiğini düşünmüyorum. Böyle bir sıçrama bilimsel olarak yardımcı olmaz.

Morfik alanlar hakkındaki fikrim, etkilerinde genişlemiş ve yerel olmamalarına rağmen, hala bireysel ve kolektif zihnimizin bir parçası olmaları, ancak bazı nihai Evrensel Akıl ile eşitlenmemeleridir. Morfik alanlar Tanrı değildir. Muazzam mesafelere yayılabilecekleri (örneğin, yerçekimi alanlarının yaptığı gibi) anlamında yerel değiller, böylece Londra’daki evimden Avustralya’daki biri için dua ediyor olsaydım, morfik alan bilgiyi taşıyacak ve dua işe yarayabilecektir. Ama zihinsel alanım genellikle Mars’a yayılmaz, çünkü beni o gezegendeki birine bağlayan hiçbir şey yok. Tanıdığım biri oraya bir uzay gemisiyle seyahat etmiş olsaydı, o zaman bir bağlantı olurdu. Morfik alanların zihinsel bir bağlantıya sahip olması için, sizi diğer kişiye bağlayan bir şey olması gerektiğine inanıyorum.

Bunu şuna benzer bir şekilde hayal edebilirsiniz: İki insan temas kurduğunda ve zihinsel bir bağlantı kurduğunda (belki de sevgi, aşk, hatta nefret olarak deneyimlenir), onların morfik alanları aslında daha büyük, kapsayıcı bir alanın parçası haline gelir. Sonra, eğer birbirlerinden ayrılırlarsa, sanki morfik alanın belirli kısımları elastik olarak gerilir, böylece aralarında bir “zihinsel gerilim” veya bağlantı kalır. İki insanı birbirine bağlayan böyle bir şey olmalı.

İç İçe Morfik Alan Kümeleri

Morfik alanlar, iç içe hiyerarşiler halinde düzenlenir. Örneğin, vücudumuzdaki atomları çevreleyen, moleküllerin, organellerin, hücrelerin, organların ve uzuvların daha yüksek düzeydeki morfik alanları içinde yer alan, tümü tüm bedenle ilişkili morfik alanda var olan morfik alanlar vardır. Beden alanı ise daha büyük bir sosyal grup içinde bir aile oluşturan ilişkiler alanı içinde olacaktır. Toplumlar, sırayla, ekosistemlerin içine gömülüdür ve ekosistemler gezegen sistemi “Gaia” içindedir. Ve ekstrapolasyon yoluyla, tüm evreni kapsayacak şekilde gezegen, güneş sistemi ve galaktik sınırların ötesine ulaşana kadar iç içe geçmiş morfik alanlar dizisini genişletebiliriz.

Einstein’ın uzay-zaman çekim alanı bile her şeyi bir arada tutan ve tüm evreni birbirine bağlayan, aslında onu bir evren yapan evrensel, kozmik bir alandır. Neo-Platonik felsefenin Dünya Ruhu veya Anima Mundi ile aynı şeyi yapar . Tüm kozmosu kucaklar. İçinde gömülü olduğumuz alanlar içinde seviyeler üzerine morfik alanlar vardır. İnsan hayatı çok daha geniş organizasyon alanlarına gömülüdür. Ne dereceye kadar bilinçli oldukları hala spekülasyon alanında kalıyor. Ancak daha yüksek seviyeli alanların bizden daha az ve muhtemelen daha fazla bilinçli olmadığını varsayabilirim. Boyut olarak daha büyük oldukları için değil, daha kapsayıcı oldukları, daha fazla karmaşıklık içerdiği ve daha fazla olasılık içerdiği için bizden daha bilinçli olduklarını düşünüyorum.

Bence bu, Hıristiyanlıkta genellikle meleklerin hiyerarşisi olarak düşünülen insanüstü zekalar veya kozmik zekalar hakkındaki geleneksel doktrinleri yorumlamanın bir yolu. “Melek” kelimesi normalde kanatlı güzel bir genç imajını taşır; ama bu sadece resimli bir temsil. Bununla birlikte, bu görüntünün arkasındaki geleneksel doktrin, insanüstü bir zekadır. Ve eğer güneş sistemi ve galaksinin zekası varsa, o zaman biri melek, diğeri ise baş melek olabilir. Bazı geleneksel Hıristiyan doktrinlerinde, örneğin dokuz melek hiyerarşisi veya zeka seviyesi vardır. Ve bunları farklı karmaşıklık seviyelerinde zeka, zihin veya düzenleme alanları olarak görürüm. Örneğin galaktik melekler, güneş sistemlerini kucaklayacak veya içerecektir,

Bu, bilinci bilinçsiz maddeden ortaya çıkan bir şey olarak gören bir görüş değil, her düzeyde zekaya sahip bir kozmosun tanımıdır. Başlangıçta bilinçli zeka vardı. Aranacak yer atomlarda veya kuantumlarda (orada bir tür bilinç olsa da) değil, güneş sistemlerinde ve galaksilerde ve tüm kozmosta olacaktır. Kozmik organizasyonun tamamı boyunca tüm bu farklı hayal gücü, zeka ve zihin seviyeleri olabilir. Bildiğim tüm geleneksel doktrinler bu türden bir şeyi tanıyor.

Notlar ve Referanslar

1. Bu teorilerin geniş bir tartışması için bkz. R. Sheldrake, A New Science of Life: The Hypothesis of Formative Causation (Tarcher, 1981) ve The Presence of the Past: Morphic Resonance and the Habits of Nature (Vintage, 1988) ).

Numinous’a Açılmak

Bir bilim adamı olarak duayla her zaman ilgilenmedim. Aslında, önceki günlerde bunların saçmalık olduğuna inanıyordum. ben bir ateisttim; Bilimsel eğitimimde Tanrı’nın yeri yoktu. Cambridge’den mezun olduktan sonra, din gibi çocuksu inanç yapılarını aştığımı ve ileriye giden yolun rasyonel bilim olduğunu düşündüm. Otuzlu yaşlarıma kadar uzun bir süre tipik bir laik-hümanist ateist dünya görüşüne sahiptim. Ve bu, elbette, bilimsel meslektaşlarımın çoğunun hala sahip olduğu dünya görüşüdür. Dini batıl bir çağdan kalma bir kalıntı olarak görüyorlar. Bu bağlamda, insanların inandıkları sürece, bir tür “plasebo etkisi” gibi bazı psikolojik faydalar elde edebilecekleri dışında, dua tamamen anlamsızdı.

Sonra 1968’de Hindistan’ı ziyaret ettim ve kabul ettiğim tüm materyalist varsayımlar artık işe yaramıyor gibiydi. Beni en çok etkileyen, alışık olduğumdan tamamen farklı bir şekilde işleyen bir kültüre dalmış olma deneyimiydi. Bu egzotik kültürde, “diğer alemler” olarak adlandırabileceğimiz doğaüstü veya maneviyat fikri, hemen hemen herkes tarafından kabul edildi. Baktığın ve gittiğin her yerde hayatın başka bir boyutuna dair elle tutulur bir his vardı.

Bir ateist olarak tabii ki ilk tepkim onların inançlarında aldandıklarını düşünmek oldu. Ancak öte yandan, bu inançlar büyüleyici bir kültür üretti. Yoksulluğun uç noktalarında yaşayan insanlar bile hayatlarında, bolluğun kucağında yaşayan tanıdığım çoğu insandan daha fazla neşe duyuyor gibiydi. Doğal insan sıcaklığından, insanların ve yaşam tarzlarının kalitesinden derinden etkilendim. Sahip olduğum materyalist inançlara göre yoksulluk, sefaletle eş değerdi; zenginlik ve iyi tıbbi bakım, mutluluk değilse de, en azından çok daha iyi bir yaşam kalitesi anlamına geliyordu. Hindistan’da bunun bu kadar basit olmadığını gördüm. Oradaki insanlar çoğu Batılının kavrayamayacağının ötesinde yoksullardı, yine de her yerde en parlak gülümsemelerle dolaşıyorlardı. Londra, Paris veya New York’ta bir caddede yürüyün ve çoğunlukla asık suratlı, endişeli yüzler görürsünüz.

Batı’daki gergin yaşam tarzıyla karşılaştırıldığında Hindistan’da etrafımda yaşadığım içsel neşe ve huzur duygusu arasındaki karşıtlık o kadar çarpıcıydı ki meditasyonu araştırmaya karar verdim. Yaklaşık dört yıl boyunca çeşitli Hindu uygulamaları yaptım. Bu benim bilimsel tavrımla çelişmedi çünkü meditasyon benim tüm bilimsel dünya görüşüme meydan okumadı. Aksine, meditasyon çalışmama gerçekten bilimsel bir ruhla yaklaşabilirim. Çekiciliği, sizin yapmanız ve işe yarayıp yaramadığını görmenizdir.  Oturursun, nefesini sakinleştirirsin ve ne olduğunu gözlemlersin. Kandaki laktoz seviyelerini düşürmesi, dolaşım üzerinde faydalı etkileri olması ve beyin aktivitesini sakinleştirmesi gerektiği için kulağa bilimsel gelen Transandantal Meditasyon ile başladım. Meditasyonun gerçekten işe yaradığını buldum.

Bir bilim insanı olarak rahatsız olmadım. Meditasyonun beni diğer bilinç alemlerine açmadığını, sadece beynimin fizyolojik durumunu değiştirdiğini açıklayarak meditasyonu anlayabiliyordum. Belirli bir şekilde nefes almanın ve belirli bir tür zihinsel aktivite yapmanın zihinsel ve fiziksel durumumu etkileyebileceğini söylemek, dünya görüşüme meydan okumadı.

Yine de, Hindu uygulamalarını izleyebilsem de, Hindistan o kadar farklı bir medeniyet ve kültürdü ki, asla Hintli olmama imkan yoktu. Çevremdeki insanlarda gördüğüm derin algıları ve huzuru paylaşacaksam kendi geleneğimi yeniden kazanmam gerektiğini hissetmeye başladım.

Ayrıca orada bir süre yaşadıktan sonra Hindu geleneğinin daha önceki kısa ziyaretimde görmediğim gölgeli yüzünü de gördüm. Bana yabancı olan diğer insanlar için kaderci bir endişe eksikliği var. Bu görüş, benim daha iyimser, ilerlemeci Hıristiyan kültürümle çelişiyordu.

Hindistan’da, diğer insanlara yardım edebileceğiniz ve yardım etmeniz gerektiği duygusunun köklerinin Hıristiyan geleneğinde yattığı gerçeğiyle yüz yüze geldim; Dünya’da, toplumun tamamı için daha iyi bir durumu hedefleyebiliriz. Hintli arkadaşlarım ve meslektaşlarımla konuştuğumda, bu görüşün içimde derinlerde olduğu çok açık bir şekilde ortaya çıktı. Bu duygunun Hindu felsefesinden ya da ateist bakış açımdan gelmediğini fark ettim. Bunun yerine, farkında olmadan yanımda taşıdığım dünyaya derinden gömülü bir Hıristiyan görüşünden geldiğini gördüm. Aslında bunu kısmen fark ettim çünkü Hintli arkadaşlarımla konuşurken sık sık ifade ettiklerimin çoğunun Hıristiyan bir görüş olduğuna dikkat çekiyorlardı. Bunun tekrar tekrar ifşa edilmesi, açık bir ateist için bile görmezden gelmek zordu.

Peder Bede Griffiths ashram’da biraz zaman geçirdim ve bir Hıristiyan yoluna geri dönmenin bana mantıklı geldiğini gördüm. Dua etmeye başladım ve meditasyon yapmaktan daha yararlı olduğunu keşfettim. Meditasyonun, uygulama ile hayatın geri kalanı arasında bir tür ayrım olduğunu söyleyebilirim; tamamen başka bir alana gidiyor. Tefekküre dayalı duanın da aynı etkiye sahip olacağını söyleyebilirsiniz. Ama benim için, “Rab’bin Duası” gibi sıradan rica ve şefaat duası, günlük hayatımdaki olayları doğrudan uygulamamla ilişkilendirir. O gün yaptıklarım ve ertesi gün olacaklar için dua ediyorum. Bu, kişinin yaşamının dokusunu -ilişkileri, işi ve kişisel kaygıları- ruhsal yaşam bağlamına getirme meselesidir.

Zihinsel Alanlar Nasıl Çalışır?

Morfik rezonans ve morfik alanlar hipotezim, “morfojenik alanlar”ın gelişim biyolojisindeki nosyondan doğmuştur. Bu fikir, biyologlar A. Gurwitsch ve Paul Weiss’in çalışmalarında 1920’lere kadar uzanıyor. Modern gelişim biyolojisinde bu alanlar genellikle buluşsal araçlar veya nedensel etkisi olmayan matematiksel soyutlamalar olarak kabul edilir. Buna karşılık, onları morfik rezonans tarafından verilen içsel bir belleğe sahip nedensel alanlar olarak yorumluyorum; başka bir deyişle, onları bir tür morfik alan olarak görüyorum. Diğer tür morfik alanlar, içgüdüsel veya öğrenilmiş davranışları koordine etmekten sorumlu davranışsal alanları, zihinsel faaliyetleri organize etmekten sorumlu zihinsel alanları ve sosyal grupları organize etmekten sorumlu sosyal alanları içerir.

Alanlar zihnin aracıysa, o zaman beyinde sahip olduğunuz şey, bir tür alan ile başka bir alan türü arasındaki arayüzdür. Vücuttaki tüm organizasyonun altında yatan morfik alanlar vardır. Beyindeki morfik alanlar, beyindeki elektromanyetik (EM) alanlarla etkileşime girer. Ancak bu etkileşimin doğası dolaylıdır. Doğrudan elektromanyetik alan aracılığıyla çalışan morfik alanlar yerine, her ikisi de bu durumda aynı şeyi, yani beyindeki fiziksel aktiviteyi etkileyerek etkileşirler.

Beyin-elektromanyetik-morfik alanlar arasında doğrusal tipte bir nedensel ilişki olduğunu söylemiyorum. Zihinsel alanları beyni etkileyen, aktivitesini şekillendiren bir tür morfik alan olarak görüyorum ve bu beyinle ilişkili EM alanını etkiler.

Burada alanlar üzerinde etki eden alanlar var: vücudun tüm hücrelerini, dokularını ve organlarını, ayrıca moleküllerde ve hücre zarlarında ve aslında kuantum-madde alanlarında çevreleyen morfik alanlar. Bu, mekanik madde ve tarif edilemez ruhun bir tür yarı-mucizevi bir şekilde etkileşime girdiği ruh-madde dikotomisinin daha olağan görüşüyle çelişir. Ruhun EM alanında hareket ettiğini söylüyorsanız, mucizevi bir müdahale sorununuz var demektir.

Öte yandan, doğadaki her şey alanlar tarafından organize edilmişse ve zihinsel alanlar daha süptil bir alan türüyse, keskin bir ikiliğiniz yoktur – gerçekliğin tüm seviyelerinde alanlar arasında hareket eden alanlarınız vardır. Böylece zihin-beden sorunu keskin bir ikilem olmaktan çıkar.